|
Urodził się w Rogoźnie Wielkopolskim 13.09.1911r., jako
syn Wincentego i Anny ( z domu Mroczyńskiej). Ojciec Jego był cieślą,
matka zaś córką robotnika folwarcznego. W domu rodzinnym panowała
atmosfera religijności i szczerego patriotyzmu, a rodzice, ciężko
pracujący na kawałek chleba, już we wczesnych latach wszczepili swemu
dziecku głęboką wiarę w Boga i miłość do Ojczyzny.
Do szkoły podstawowej i gimnazjum reformowano-klasycznego
uczęszczał w Rogoźnie Wlkp., uzyskując w 1930 r. świadectwo dojrzałości.
Z myślą o realizacji swych marzeń, młody maturzysta rozpoczął - w
październiku 1930 r. - studia filozoficzne w Arcybiskupim Seminarium Duchownym w Gnieźnie,
które ukończył w 1932 r. i przeszedł na dalsze czteroletnie studia
teologiczne w Arcybiskupim Seminarium Duchownym w Poznaniu (1932-1935
r.). 15.06. 1935 r. otrzymał święcenia kapłańskie z rąk biskupa Walentego
Dymka.
Przed wszechstronnie utalentowanym i niezwykle energicznym
neoprezbiterem rozpoczął się teraz nowy, odpowiedzialny etap życia.
W dniu 1.07.1935 r. podjął pracę duszpasterską w Swarzędzu koło
Poznania w charakterze wikariusza. Na stanowisku tym pozostawał do
30.09.1938 r. Równolegle z pracą duszpasterską kontynuował studia,
rozwijał pracę społeczną i publicystyczną. Formalnym wynikiem owych
studiów było zdobycie w 1936 r. tytułu magistra teologii na Wydziale Teologii
Uniwersytetu Jana Kazimierza we Lwowie, na podstawie pracy pt. Rola
modlitwy w konwersji , a w roku 1938 - tytuł doktora teologii na
Wydziale Teologii Katolickiej Uniwersytetu Warszawskiego, po odbyciu
rygoryzmu i obronie rozprawy pt. Idea
sprawiedliwej płacy. W październiku 1938 r. wyjechał do
Louvain ( Belgia) celem pogłębienia studiów w Ecole des Sciences
Politiques et Sociales w zakresie katolickiej nauki społecznej. Za
granica miał pozostać 5 lat, lecz plan ten nie został
urzeczywistniony. Powróciwszy na początku sierpnia 1939 r. do kraju na
wakacje, nie mógł już jechać do Louvain z powodu wybuchu II wojny światowej.
Pracę pisarską rozpoczął już jako 21-letni student Seminarium
Duchownego, współpracując z różnymi pismami, m.in. z czeskim "Museum".
Kontynuował ją także w latach następnych, pisując recenzje i artykuły,
głównie o tematyce społeczno-religijnej. W 1934 r. ukazała się Jego
pierwsza broszura pt. Rola modlitwy w akcji
misyjnej.
W okresie okupacji hitlerowskiej przebywał
początkowo w Niestronnie k. Mogilna, gdzie w okresie od 7 września
1939 r. do 12 grudnia 1939 r. zastępował zmarłego proboszcza. Ścigany przez
hitlerowców zmuszony był ukrywać się, kilkakrotnie przenosząc się
z miejsca na miejsce. Po różnych przejściach znalazł się w dniu
27.12.1939 r. w Warszawie. Tu od początku 1940 r. zajmował się pracą
konspiracyjną. Zaczął tworzyć komplety szkolne i organizować pomoc
dla osób wysiedlonych, w tym także dla duchownych, do wysyłania
paczek więźniom hitlerowskich obozów koncentracyjnych włącznie.
Zorganizował Tajne Gimnazjum i Liceum Ziem Zachodnich im. Stanisława
Konarskiego, którego to Gimnazjum i Liceum był zaaprobowanym przez
polskie władze konspiracyjne dyrektorem. Mając później mandat i
nominację Delegatury Rządu RP na Ziemie Zachodnie na dyrektora
Departamentu Oświaty i Kultury tejże Delegatury, zorganizował, głównie
dla młodzieży wysiedlonej, tajne nauczanie, i to zarówno na poziomie
średnim, jak i wyższym. Od maja 1940 roku działał już Tajny
Uniwersytet Ziemi Zachodnich ( 1
), którego inicjatorem i głównym
organizatorem był ks. dr M. Rode. Trzon dydaktyczny tej placówki
naukowo-dydaktycznej stanowili profesorowie Uniwersytetu Poznańskiego.
Był także współorganizatorem Tajnego Instytutu Morskiego. Od samego
początku należał do grona wykładowców Tajnego Uniwersytetu Ziem
Zachodnich. Od października 1940 r., jako zastępca profesora, wykładał
socjologię na Wydziale Prawa oraz historię ruchów społeczno-gospodarczych
i politykę społeczną na Wydziale Humanistycznym. W 1943 r. został
dodatkowo kierownikiem Wydziału Opieki Społecznej Delegatury RP na
Kraj. Był inicjatorem i redaktorem czasopism konspiracyjnych: Kultura
Polska i Polityka Społeczna.
W 1944 r. zgłosił do Wydziału Humanistycznego Uniwersytetu Ziem
Zachodnich wniosek habilitacyjny, przedstawiając pracę pt. Polityka
społeczna, jej pojęcie, działy i stosunek do pokrewnych nauk.
Kolokwium habilitacyjne miało się odbyć pod koniec sierpnia 1944 r.
Powstanie warszawskie i aresztowanie ks. dra M. Rodego w dniu 13.08.1944
r. uniemożliwiło realizację owego celu. Praca zaginęła.
Jako więzień polityczny, ks. dr M. Rode przebywał w
obozie koncentracyjnym w Oranienburg-Sachsenhausen Pr. (Prettin), skąd
uwolniony został w dniu 27.04.1945 r. przez wojska amerykańskie. Mimo
ponętnych propozycji zostania na Zachodzie, postanowił wrócić do
Kraju. W dniu 13.05.1945 r. znalazł się już w Poznaniu, jako pierwszy
katolicki kapłan powracający z Zachodu i 15 maja tegoż roku został
administratorem parafii rzymskokatolickiej w Głuszynie k. Poznania. Wkrótce
( l .08.1945 r.) objął stanowisko referenta duszpasterskiego Kurii
Metropolitalnej w Poznaniu. Od października 1945 r. był wykładowcą
na Wydziale Humanistycznym Uniwersytetu Poznańskiego (do 1950 r.),
zajmując przy tym szereg stanowisk kościelnych i społecznych, był
ponadto od października 1946 r. profesorem socjologii w Wyższym
Instytucie Kultury Religijnej i Arcybiskupim Seminarium Duchownym w
Poznaniu, oraz od 1948 r. redaktorem naczelnym miesięczników: Wiadomości
Duszpasterskie i Miesięcznik Kościelny
oraz tygodnika Głos Katolicki. W
dniu 10.04.1951 r. mianowany został radcą Kurii Metropolitalnej w
Poznaniu, a nieco później otrzymał nominację na wikariusza
generalnego Archidiecezji Poznańskiej na wypadek wakatu.
Jako referent duszpasterski, ks. dr M. Rode wykonywał swe
obowiązki bezpośrednio w referacie lub pośrednio jako kierownik
instytucji specjalnie przez siebie stworzonych. Obejmował z nominacji
Arcybiskupa w miarę potrzeby kierownictwo zrzeszeń oraz instytucji,
aby po ich zorganizowaniu złożyć pracę w ręce następców, jak:
sekretarz generalny Związku Sodalicji Mariańskich Archidiecezji Poznańskiej
(od 16.11.1946 r.), moderator I Sodalicji Pań Miejskich w Poznaniu (od
31.08.1945 r.), kierownik Archidiecezjalnego Domu Rekolekcyjnego w Rościnnie,
członek Zarządu Domu Młodej Polki w Bninie i in. ( zob.
1
) Ponadto był
kierownikiem Wydziału Finansów i Informacji Arcybiskupiego Komitetu
Odbudowy Katedry Poznańskiej, członkiem Komisji Doradczej Odbudowy
Katedry Poznańskiej, egzaminatorem prosynodalnym (od 22.01.1946 r.),
cenzorem ksiąg religijnych, referentem synodalnym (od l .08.1945 r.),
członkiem Rady Liturgicznej, członkiem consilii a vigilantia (od
18.03.1948 r.). Swą gorliwą pracą ks. dr M. Rode znacznie przyczynił
się do obudzenia i rozwoju życia religijnego w Archidiecezji Poznańskiej
Kościoła Rzymskokatolickiego oraz do odbudowy gmachu Arcybiskupiego
Seminarium Duchownego i katedry poznańskiej.
W administracji kościelnej pracował naukowo,
publicystycznie i społecznie. Jako osobisty przedstawiciel kard.
Augusta Hlonda ( 1
, 2
) prowadził też rozmowy polityczne z ówczesnym premierem i
wicepremierem Rządu RP.
W dniu 7 .11.1952 r. zrezygnował ze wszystkich stanowisk
kościelnych w Kurii Metropolitalnej, zachowując sobie jedynie
stanowisko redaktora naczelnego i wydawcy Głosu
Katolickiego.
Za całokształt pracy społeczno-duszpasterskiej
odznaczony został przez Radę Państwa Złotym Krzyżem Zasługi ( 22
lipca 1954 r.) oraz Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (
22.11.1955 r.).
Po rezygnacji ze stanowisk kościelnych w Kurii
Metropolitalnej w Poznaniu następowała w świadomości ks. dra M.
Rodego stopniowa zmiana stosunku do Kościoła
Rzymskokatolickiego. 2 .05.1956 r. został członkiem
Stowarzyszenia Dziennikarzy Polskich, którym był do 1958 r. Oficjalnie
z Kościoła Rzymskokatolickiego wystąpił dopiero w dniu 15 .02.1958
r. Wcześniej rozpoczął już pracę w Chrześcijańskiej Akademii
Teologicznej jako kierownik Katedry Teologii Praktycznej
Starokatolickiej (od l.12. 1957 r.), delegowany przez Kurię Biskupią
Kościoła Polskokatolickiego, zaś w dniu 6.12.1957 r. Minister
Szkolnictwa Wyższego przyznał Mu tytuł zastępcy profesora. Wkrótce
Kuria Biskupia Kościoła Polskokatolickiego mianowała Go ponadto (2
.01.1958) dyrektorem Wydawnictwa Literatury Religijnej. Będąc na tym
stanowisku w stosunkowo krótkim czasie zdołał wydać kilka
potrzebnych dla Kościoła publikacji, m. in. Katechizm Kościoła
Polskokatolickiego. Przewodniczący Centralnej Komisji
Kwalifikacyjnej dla Pracowników Nauki w dniu 15.11.1958 roku nadał ks.
drowi M. Rodemu tytuł naukowy docenta. Z kolei zwierzchnie władze Kościoła
Polskokatolickiego, doceniając talent organizacyjny, wiedzę teologiczną,
zalety umysłu ks. doc. dra M. Rodego oraz szczerą chęć poświęcenia
wszystkich swych sił pracy dla Kościoła, powołały Go 20.12.1958 r.
na stanowisko wikariusza generalnego Kościoła Polskokatolickiego.
Dekret kościelny podpisał ówczesny ordynariusz Kościoła bp Julian Pękala.
Po złożeniu 8. 01.1959 r. przez ks. doc. dra M. Rodego ślubowania
w katedrze warszawskiej na wierność Kościołowi Polskokatolickiemu,
został na specjalnym zebraniu kapituły wprowadzony w urząd. Rada Kościoła
Polskokatolickiego na swej sesji w dniu 9.06.1959 r. wybrała Go na
biskupa ordynariusza Kościoła, co owacyjnie poparł i przez głosowanie
jednomyślnie zatwierdził IV Synod Ogólnopolski, odbyty w dniach
16—17 czerwca 1959 r. w Warszawie. Na Synodzie tym nastąpiło
potwierdzenie jedności Kościoła Polskokatolickiego w PRL z Polskim
Narodowym Kościołem Katolickim w USA i Kanadzie w zasadach wiary i
liturgii, z jednoczesnym zachowaniem własnych, niezależnych
kierownictw kościelnych, wybranych przez swoje Synody. Sakrę biskupią
nadano elektowi M. Rodemu w starokatolickiej katedrze św. Gertrudy w
Utrechcie w dniu 5.07.1959 r. Głównym konsekratorem był Pierwszy
Biskup PNKK Leon Grochowski, współkonsekratorami zaś: arcybiskup
Utrechtu Andreas Rinkel oraz bp
Urs Küry. Współudział brał także bp
Haarlemu Jacobus van der
Oord. Ma to dla Kościoła Polskokatolickiego
ważne znaczenie. Wtedy to bowiem nowo konsekrowany Biskup został przyjęty
w poczet członków Międzynarodowej Konferencji Biskupów
Starokatolickich. Kościół zaś stał się pełnoprawnym członkiem
Unii Utrechckiej.
Jako zwierzchnik Kościoła Polskokatolickiego, bp M.
Rode pracował z ogromnym zaangażowaniem i poświęceniem. Kościół
otrzymał wtedy wszystkie istotne elementy i formy potrzebne do należytego
jego funkcjonowania, wzrósł jego autorytet zarówno w kraju, jak i za
granicą. Wtedy to m. in. powstała z jego osobistej inicjatywy i zaangażowanej
bezpośredniej pracy organizacja przykościelna pn. Społeczne
Towarzystwo Polskich Katolików (1959 r.), w której bp M. Rode początkowo
zajmował stanowisko przewodniczącego Głównej Komisji Rewizyjnej. Bp
M. Rode założył także tygodnik Rodzina
( 1960 r.) i przez
pewien czas był redaktorem naczelnym tego pisma. Po objęciu w dniu 29.10.1965 r. steru rządów w Kościele przez nowe Prezydium
Rady Kościoła, dotychczasowy zwierzchnik Kościoła zajął się wyłącznie
pracą naukowo-dydaktyczną w Chrześcijańskiej Akademii Teologicznej w
Warszawie, gdzie poza wykładami w tzw. pionie ogólnym,
prowadził też przez kilka lat egzegezę z Pisma św. Nowego Testamentu dla studentów
Sekcji Teologii Starokatolickiej tejże uczelni. Minister Oświaty i
Szkolnictwa Wyższego ( 10.12.1966 r.) przeniósł bpa M. Rodego z dniem
l.10.1966 r. ze stanowiska kierownika Katedry Teologii Praktycznej
Starokatolickiej Chrześcijańskiej Akademii Teologicznej w Warszawie do
Katedry Współczesnych Kierunków Społecznych i Filozoficznych w tej
uczelni. Jednocześnie Minister Oświaty i Szkolnictwa Wyższego
(10.12.1966 r.) powołał bpa M. Rodego od l .10.1966 r. na
kierownika Katedry Współczesnych Kierunków Społecznych i
Filozoficznych w Chrześcijańskiej Akademii Teologicznej w Warszawie
(do 1982 r., do przejścia na emeryturę) .
Rada Państwa w dniu 22 .04.1967 r. nadała bpowi M. Rodemu tytuł
naukowy profesora nadzwyczajnego teologii.
Ks. bp prof. dr M. Rode w swej pracy dydaktycznej
doprowadził ponad 100 osób do magisteriatu, był promotorem kilku
doktorów oraz w kilku innych przewodach habilitacjach i profesorskich.
Był naukowcem bardzo cenionym i lubianym, i to nie tylko w uczelni, w
której wiele lat z ogromnym zaangażowaniem pracował na polu naukowym
i dydaktycznym, lecz także w środowiskach starokatolickich na
Zachodzie Europy, USA i Kanadzie. Wymownym dowodem tego było pisanie
pod Jego kierunkiem w Chrześcijańskiej Akademii Teologicznej w
Warszawie prac magisterskich i rozpraw doktorskich przez niektórych
duchownych Polskiego Narodowego Kościoła Katolickiego w USA i
Kanadzie. W Kanadzie zwizytował wszystkie parafie PNKK, a miasto
Winnipeg nadało Mu honorowe obywatelstwo.
Uczestniczył w różnych krajowych i międzynarodowych
konferencjach i zjazdach kościelnych i teologicznych organizowanych
przez Chrześcijańską Akademię Teologiczną w Warszawie, Polską Radę
Ekumeniczną oraz Chrześcijańską Konferencję Pokojową w Pradze.
Reprezentował Kościół Polskokatolicki na III Ogólnym Zgromadzeniu
Światowej Rady Kościołów w New Delhi (1961 r.). Od 1959 r. był członkiem
Międzynarodowej Konferencji Biskupów Starokatolickich i uczestniczy w
jej sesjach. Brał udział w kilku Międzynarodowych
Kongresach Starokatolików. Wyjeżdżał z gościnnymi wykładami za
granicę. I tak w dniach od 28 stycznia do 3 lutego 1981 r. na
zaproszenie Ewangelickiego Fakultetu Teologicznego Friedrich —
Wilhelms — Universität w Bonn, ks. bp prof. dr Maksymilian Rode wygłosił
wykłady na temat: Ideologia społeczna Nowego
Testamentu; Idea pokoju w
Nowym Testamencie; Filozofia dziejów rozwoju myśli społecznej;
Sytuacja wyznaniewa w Polsce, szczególnie w Kościele Polskokatolickim.
W dniach od 30 maja do 2 czerwca 1981 r. na zaproszenie zwierzchnika Kościoła
Starokatolickiego w Austrii, bpa Józefa Hummela, ks. bp prof. dr
Maksymilian Rode w kościele w Kied wygłosił wykład pt. Watykańskie
dogmaty z 1870 roku i ich stosunek do państwa i społeczeństwa wówczas
i dzisiaj oraz w sali przy kościele Św. Zbawiciela w Wiedniu: O
Kościele Polskokatolickim.
Po ponownym włączeniu się ks. bpa prof. dra M. Rodego
(po VI Synodzie Ogólnopolskim odbytym 15.05.1975 r.) w nurt życia kościelnego,
powierzono Mu szereg odpowiedzialnych i zaszczytnych stanowisk. Był więc
oficjałem Sądu Kościelnego, członkiem Rady i Prezydium Rady
Synodalnej, członkiem Rady Pedagogicznej przy Radzie Synodalnej, członkiem
Kolegium Wydawniczego itp. A zatem społeczność polskokatolicka dość
obficie korzystała z Jego ogromnej wiedzy i doświadczenia.
Osiągniącia naukowo-dydaktyczne Księdza Biskupa zostały
docenione także przez Ministra Oświaty i Wychowania, który w dniu
11.09.1980 r. przyznał ks. bpowi prof. M. Rodemu Medal Komisji Edukacji
Narodowej za Zasługi dla Oświaty i Wychowania.
Zmarł w Warszawie 2003 r.
|