H e r z o g    Eduard


(1841-1924)

 

  • pierwszy chrzescijańskokatolicki biskup Szwajcarii w latach 1876-1924
  • klasyk literatury starokatolickiej

 

   
   Urodził się w Schongau (kanton Lucerna). W latach 1855-1863 uczęszczał do gimnazjum w Lucernie (mieszkał w domu swego wuja, kanonika Josefa Burkarda Leu, zwolennika poglądów Ignacego von Wessenberga).  Eduard Herzog, w latach 1863-1865, studiował teologię w Lucernie, w latach 1865-1866 w Tybindze (HefeleKuhnAberle), oraz w roku 1866 we Freiburgu. W roku 1867 otrzymał święcenia kapłańskie w Solothurn. W latach 1867-1868 kontynuował studia w Bonn ( F. H. ReuschJ. Langen, F.P. KnoodtB.J. Hilgers). W latach 1868-1872 był profesorem egzegezy w seminarium duchownym w Lucernie. 
   W celu zwalczania dogmatu o nieomylności papieża, E. Herzog wspólnie z przyjaciółmi (Suppigerem i Helfensteinem) wydawali tygodnik „Katholische Stimme aus den Waldstätten. Organ für Besprechung reliögiser Tagesfragen"  ( "Głos z kantonów nad Jeziorem Czterech Kantonów";  37 numerów; kwiecień-grudzień 1870). 
   We wrześniu 1872 roku - w zgodzie z własnym sumieniem - zrezygnował z profesury w seminarium i objął probostwo starokatolickiej parafii w Krefeld (Niemcy). W liście do biskupa Bazylei Lachta stwierdził, że nie może uczciwie przyjąć watykańskich tez wiary i chce służyć chrześcijaństwu, które wyzwala ludzi, a nie zmienia ich w niewolników. Pismo zakończył słowami: " Najprzewielebniejszy Księże Biskupie, zdaje sobie doskonale sprawę z tego, jak bardzo cierpi Ksiądz Biskup z tego powodu, że na skutek swej pozycji hierarchicznej zmuszony jest do tego, by również i w stosunku do mnie wypowiedzieć formułę ekskomuniki. Był czas, gdy nie mogłem znieść tej anatemy. Obecnie oczekuję jej z całkowitym spokojem duszy, gdyż mam radosną pewność, że mimo ekskomuniki Księdza Biskupa, pozostaję członkiem żyjącego Ciała Chrystusa; mimo że już nie łączy mnie z Księdzem Biskupem ta sama wiara, jednak ufam, że również i w przyszłości darzyć mnie będzie Ksiądz biskup wspólnotą miłości i modlitwy". Liczni przyjaciele zorganizowali na cześć E. Herzoga uroczystość pożegnalną, podczas której wyrażono sympatię dla prowadzonej przez niego walki, a starosta Lucerny Nikolaus Dula wypowiedział znamienne słowa: "Niech ksiądz pozostanie katolikiem, bowiem w przeciwnym razie, krok na jaki ksiądz się teraz zdecydował, nie będzie miał żadnej wartości".  Po odejściu E. Herzoga, który cieszył się wielkim poważaniem u wielu katolików wiernych Rzymowi, a przede wszystkim u lucerneńskiego męża stanu Filipa Antona von Segessera, biskup Lacht z cała ostrością wystąpił przeciwko proboszczowi Paulinowi Gschwindowi ze Starrkich-Dulliken.
    W następnym roku powrócił do Szwajcarii, gdzie wkrótce stał się główną postacią kościelno-teologiczną w organizującym się Kościele chrześcijańskokatolickim. W latach 1873-1876 był proboszczem parafii w Olten, a od roku 1874 - profesorem egzegezy Nowego Testamentu na założonym wówczas Wydziale Katolicko-teologicznym Uniwersytetu w Bernie. W roku 1876 E. Herzog otrzymał tytuł doktora honoris causa; w latach 1884-1885 pełnił obowiązki rektora Uniwersytetu w Bernie
   W roku 1876 E. Herzog został wybrany biskupem przez drugi Synod krajowy w Olten, a następnie konsekrowany przez niemieckiego biskupa starokatolickiego Josefa Huberta Reinkensa w Rheinfelden; w tej sytuacji papież  Pius IX  [ 12 ] ekskomunikował go. W latach 1876-1884 dodatkowo pełnił obowiązki proboszcza parafii w Bernie. 
   E. Herzog - z grupą współpracowników - odpowiadał głównie za konsolidację Kościoła starokatolickiego Szwajcarii wokół tradycji katolickiej. E. Herzog był właśnie tym, który broniąc się przed zbyt radykalnymi tendencjami, dał Kościołowi Chrześcijańskokatolickiemu duchowe podstawy i obronił jego katolickość. Jako „świątobliwy mąż i pełen miłości pasterz i duszpasterz" (F. Heiler), zarówno swoją osobistą postawą, jak słowem i pismami, przede wszystkim zaś przez swe listy pasterskie, ułożony przez siebie modlitewnik i swą książkę do nabożeństwa pt. „Bóg jest miłością" („Gott ist die Liebe"), przez niemal 50. lat sprawowania urzędu biskupiego, pokazał swym parafianom i własnym życiem dał przykład tego, czym może być katolickie chrześcijaństwo. Jako „teolog z łaski Boga" (F. Heiler), Eduard Herzog w swych wykładach i licznych pismach uzasadniał jasno i roztropnie podstawowe zasady chrześcijańskokatolickiej koncepcji Kościoła, a podczas zjednoczeniowych rozmów prowadzonych z prawosławnymi, a zwłaszcza z anglikanami, wypracował w sposób zdecydowany i wielkoduszny główne linie przyszłego pojednania. W ten sposób stał się jednym z pionierów dzisiejszej ekumenii. W uznaniu jego zasługi, podczas wstępnego zgromadzenia przygotowawczego do Światowej Konferencji do spraw Wiary i Ustroju w Genewie w 1920 roku, właśnie jemu zlecono funkcję otwarcia obrad przez odmówienie modlitwy. Jego trwałe znaczenie dla całego katolicyzmu polega szczególnie na tym, że dzięki swej działalności nauczycielskiej prawie codziennie zajmował się studium Nowego Testamentu i jak nikt inny z naciskiem wskazywał ustawicznie Kościołom starokatolickim źródło wszelkiego życia kościelnego i wszelkiej myśli teologicznej: Pismo Święte.
   Zmarł w Bernie.

   Eduard Herzog stał się w Szwajcarii tym mężem, który jako profesor i jako późniejszy biskup uczynił wszystko, żeby Kościół Chrześcijańskokatolicki pozostał naprawdę katolicki.  " Całą swoją działalnością biskupią, słowem i czynem, ugruntował on w swoim Kościele to wierne przywiązanie do katolickości, i tę wierność  pozostawił po sobie jako najcenniejszy, trwały spadek. Dał ruchowi starokatolickiemu - w początkach bardzo 'chaotycznemu' - 'dyrektywę religijną' (słowa prof. W. Munzingera do ks. Reinkensa) Skonsolidował Kościół wewnętrznie i zewnętrznie, wpoił mu ducha teologicznego i prawdziwą pobożność "  (bp Urs Küry)

 


zobacz:  tu  i  tutaj

 

 


Dane biograficzne:

Walter HerzogBischof  Dr. Eduard Herzog: Ein Lebensbild,  Laufen 1935, ss. 304.

Poza tym literatura przygotowana przez Ursa von Arxa, Was wird bleiben  (zob. niżej).

Do wykazu jego publikacji por. Maja WeyermannBibliographie der Schriften von Bischof Eduard Herzog (1841-1924), niepublikowane prace seminaryjne, Berno 1993, ss. 29.

Urs Küry Kościół starokatolicki. Historia, nauka, dążenia,  Warszawa 1996, s.630-633

 

Z jego bogatej literatury odnotowaliśmy tu następujące tytuły:

Über die Abfassungszeit der Pastoralbriefe,  Lucerna 1872, ss. 39. 

Ansprache bei Eröffnung der ersten christkatholischen Synode,  Olten 1875, ss. 13. 

[Redaktor naczelnyChristkatholisches Ritual,  Olten 1879, ss. 118. 

[Redaktor naczelny obok Philippa Wokera i Otto Hasslera]  Christkatholisches Gebetbuch,  Berno 1879, ss. 552. 

Gemeinschaft mit der anglo-amerikanischen Kirche: Beobachtungen und Mitteilungen,  Berno 1881, ss. 77. 

Über Religionsfreiheit in der Helvetischen Republik. Mit besonderer Berücksichtigung der kirchlichen Verhältnisse in den deutschen Kantonen: Studien zur Rektoratsrede den 15. Nov. 1884,  Berno 1884, ss. 129. 

Thaddäus Müller. Vortrag gehalten den 11. April 1886 vor der christkatholischen Genossenschaft in Luzem,  Berno 1886, ss. 108. 

Synodalpredigten und Hirtenbriefe,  Berno 1886, ss. 417. 

Bruder Klaus. Vortrag,  Berno 1887, ss. 48.

[Redaktor naczelnyChristkatholischer Katechismus,  Berno 1887, ss. 92. 

Leo XIII. als Retter dergesellschaftlichen Ordnung. Vortrag,  Solothurn 1888, ss. 31. 

Gegen Rom: „Über den römischen Ablass". Vortrag zur Aufklärung über den Ultramontanismus,  Zurych 1890, ss. 29. 

Robert Kälin, 1833-1863, katholischer Pfarrer in Zürich. Vortrag,  Solothurn 1890, ss. 88.

Priscillian,  RITh 2 (1894), s. 1-27; 5 (1897), s. 223-237. 

Über kirchliche Wiedervereinigung nach päpstlicher und nach christkatholischer Auffassung. Hirtenbrief auf die Fastenzeit 1895,  w: Hirtenbriefe aus den Jahren 1887-1901, s. 132-147.

Beiträge zur Vorgeschichte der christkatholischen Kirche,  Berno 1896, ss. 106. 

Die Nationalkirche. Ihre Kontinuitüt in der Weihe Lehre und autonomie,  RITh 4 (1896), s. 14-28. 

„Predige das Wort", Predigten über die evangelischen Lesungen der Sonn- und Festtage des Kirchenjahres,  Berno 1897, 1901, ss. 501. 

[Główny autor]   Die Riten der priesterlichen Weihen. Nach dem Pontificale Romanum deutsch bearbeitet,  Berno 1899, ss. 58. 

Hirtenbriefe aus den Jahren 1887-1901,  Aarau 1901, ss. 255. 

Die obligatorische römische Ohrenbeichte eine menschliche Erfindung,  Aarau 1901, ss. 73, (także w języku francuskim i angielskim)

Erwiderung auf die von Herrn Bischof Dr. Egger versuchte Widerlegung meiner Schrift „Die obligatorische Ohrenbeichte...",  Aarau 1901, ss. 47, 

Die kirchliche Sündenvergebung nach der Lehre des heiligen Augustin. Erwiderung auf die Schrift von P, A. Kirsch „Zur Geschichte der katholischen Beichte",  Berno 1902, ss. 108.

 Rückblick auf die Verhandlungen über die römische Ohrenbeichte. Erwiderung auf die Schrift von P.A. Kirsch „Altkatholische Angriffe gegen das romisch-katholische Bussinstitut",  Olten 1903, ss. 45. 

Stiftspropst Jos. B. Leu und das Dogma von 1854. Ein Beitrag zur Vorgeschichte des vatikanischen Konzils,  Berno 1904, ss. 110. 

Franz Bally,  w: F. Zahn (wyd.), Schweizer aus eigener Kraft. Nationale Charakterbilder,  Neuenburg 1907, s. 361-420. 

Vom Recht der Kirchen, sich gegenseitig zu exkommunizieren,  RITh 18 (1910), s. 18-25. 

Mensa und Confessio nach Prof. Dr. Franz Wieland und die christkatholische Messliturgie,  IKZ l (1911), s. 340-366, (z głosem w dyskusji A.Thürlingsa).

Vom privaten Bibellesen,  Bazylea 1914, ss. 19  [przedruk: IKZ 4 (1914), s. 23-37, 230-235]. 

Gott ist die Liebe! Andachtsbuch für katholische Christen zum privaten und häuslichen Gebrauch,  Olten 1914, ss. 336; Aarau 19172; Solothurn 1960, ss. 265.

Bruder Klaus. Studien über seine religiöse und kirchliche Haltung,  Berno 1917, ss. 110.

Internationale kirchliche Beziehungen der christkatholischen Kirche der Schweiz,  IKZ 9 (1919), s. 1-37, 112-116. 

Unsere Stellung zu den kirchlichen Unionsbestrebungen. Hirtenbrief anlässlich der Genfer Vorkonferenz über Glauben und Kirchenverfassung 1920,  IKZ 10 (1920), s. 161-177. 

Bedeutung der vatikanischen Dekrete vom 18. Juli 1870,  w: „Vor 50 Jahren", Bazylea 1920, ss. 16,  [przedruk: IKZ 10 (1920), s. 97-106]. 

Der religiöse Standpunkt der christkatholischen Kirche,  Bazylea 1920, [przedruk: IKZ 9 (1919), s. 273-288]. 

Nach welcher Methode ist die kirchliche Wiedervereinigung zu versuchen,  IKZ 11 (1921), s. 1-16.

 

Poza tym liczne artykuły w :  Katholische Blatter", „Der Katholik", RIThIKZ.