W Szwajcarii po 1848 roku zamykano klasztory i likwidowano katolickie szkoły. Kontroli państwa poddano programy szkolne i zarząd majątków kościelnych. Duchownych katolickich zobowiązano do składania przysięgi na obowiązujące prawo, przeciw czemu wystąpił bp Etienne Marilley z Lozanny, zwalczając też postanowienia konkordatu z 1848 roku, które według niego oddawały  władzom kantonów nadmierne uprawnienia kościelne, jak egzaminowanie przez urzędników kandydatów na duchowne urzędy. Biskup został za to uwięziony, a potem wygnany. Solidaryzowała się z nim duża liczba duchownych i świeckich rzymskkatolickich. Zmusiło to władze kantonów do podjęcia (1852) pertraktacji z Rzymem i ułożenia (1856) nowego modus vivendi.

    8.12.1869 r. papież Pius IX [  [ 1 , 2 ]  otwiera obrady Vaticanum I , gdzie w krótkim czasie zapadają ważne decyzje dla Kościoła Rzymskokatolickiego i jego wiernych. Na reakcje Szwajcarów niedługo trzeba było czekać. Już zwołane do Langenthal, przez burmistrza kantonu Aargau  — Augustyna Kellera (1805—1883), zebranie ludowe, skierowało w dniu 3 kwietnia 1870 roku pod adresem Rady Związkowej pismo otwarte, w którym ostrzegło ją przed ujemnymi skutkami nowych dogmatów papieskich. Kiedy jednak w dniu 18 lipca 1870 roku na I Soborze Watykańskim zapadła decyzja o przyjęciu dogmatów papieskich, Kantonalny Związek Diecezjalny biskupstwa Bazylei zwrócił się — za pośrednictwem swojego prezydenta (burmistrza kantonu Solothurn) Wilhelma von Vigier'a — do biskupa Bazylei Lachata z żądaniem, aby odstąpił od zamiaru opublikowania dekretów papieskich. Wymieniony związek został założony w 1828 roku i obejmował kantony: Aargau,  Baselland,  Bern,  Luzern,  Thurgau  i  Zug.   Biskup Lachat nie ustąpił i w swoim liście pasterskim z dnia 6 lutego 1871 roku podkreślił, że przyjęcie nowych dogmatów jest obowiązkiem wiary wszystkich katolików.

   Reakcja duchowieństwa była różna. Jedni spokojnie przyjęli list pasterski, inni — mimo, że nie solidaryzowali się ze wspomnianym listem pasterskim — nie zabierali głosu, gdyż bali się klątwy kościelnej. Jednakże wśród rzymskokatolickiego duchowieństwa szwajcarskiego nie zabrakło osobistości śmiałych i zdecydowanych, które wystąpiły z ostrym protestem. Wymieńmy tu dla przykładu księży: Egli'ego (1821—1886) z Lucerny, Paulina Gschwinda (1833—1914) z Starrkirch-Dulliken oraz Edwarda Herzoga (1841—1924) — późniejszego pierwszego biskupa Kościoła Chrześcijańskokatolickiego Szwajcarii.

   Ksiądz Egli najpierw wypowiedział się publicznie z ambony, a później także na łamach prasy. Został przez to zdjęty ze stanowiska i ekskomunikowany, co wywołało wielkie wzburzenie w kręgach liberalnych. On też później wystąpi z inicjatywą założenia parafii starokatolickich.

   Podobny los spotkał także księdza Paulina Gschwinda, który wielokrotnie publicznie wypowiadał się przeciwko nowym dogmatom. Mianowicie bp Lachat w dniu 30 października 1872 roku zdjął go ze stanowiska proboszcza i rzucił nań ekskomunikę. Tym razem zarządzenie biskupa wywołało jeszcze większy konflikt, który przyczynił się do bardzo daleko idących — niekorzystnych dla niego — następstw natury tak politycznej, jak i kościelnej. Ekskomunikowany ks. Gschwind miał po swojej stronie większość wiernych parafii. Zwrócił się więc o pomoc do rządu w Solothurnie. Rząd stanął na stanowisku, że usunięcie proboszcza bez zezwolenia władz państwowych jest bezprawne. W związku z tym rząd w dniu 29 stycznia 1873 roku podjął decyzję o usunięciu biskupa Lachata z zajmowanego urzędu i zamknął seminarium duchowne. Odwołanie biskupa Lachata skierowane do Rady Związkowej zostało odrzucone. W ten sposób musiał on opuścić Solothurn i zamieszkać w Altishofen (kanton Lucerna).

   Do bardzo ostrych zatargów — między rządem a Kościołem Rzymskokatolickim — doszło także w kantonach Genewy i Berna. W kantonie genewskim papież zamianował ultramontanistę  ks. Gasparda Mermilloda wikariuszem apostolskim Genewy, udzielając mu pełnomocnictwa biskupa diecezjalnego. Decyzja papieska pozostawała w jawnej sprzeczności z prawem krajowym i uważano ją za prowokację. Kiedy wspomniany wikariusz apostolski wbrew woli rządu genewskiego nadal wykonywał swe funkcje, został przez Radę Związkową wydalony z terytorium państwa. Pius IX w encyklice Etsi multa luctuosa (1873) protestował przeciw szykanowaniu Kościoła, rząd zerwał stosunki dyplomatyczne, a w 1874 roku ogłosił konstytucję, która wprowadzała dalsze ograniczenie praw Kościoła: tworzenie nowych diecezji za zgodą rządu, upoważnienie władz związkowych i kantonalnych do stosowania specjalnych sankcji za łamanie przez Kościół pokoju między wyznaniami i naruszanie praw obywateli i państwa. Wypędzono wówczas jezuitów, zakazano tworzyć jakiekolwiek nowe klasztory, zniesiono kościelne sądownictwo, uznano tylko państwowe szkoły elementarne.

   Na podstawie ustawy kościelnej z 23 marca 1873 roku, która wprowadziła wybór duchownych przez naród, liberalni katolicy zrezygnowali z księży myślących w duchu rzymskokatolickim. Dokonano wyboru szeregu wybitnych proboszczy, m.in. ojca Hyacinthe Loysona , który jednak szybko powrócił do Paryża.  Obsadzono około 20 probostw tzw. duchownymi liberalnymi, którzy w większości byli cudzoziemcami.

   Trzeba podkreślić, że liberalni katolicy stanowili większość i podjęli oni walkę głównie ze względów politycznych. Założone przez nich parafie nie utrzymały się długo.

   Osoby, które miały na względzie przede wszystkim dobro Kościoła, zgrupowały się głównie w parafiach miasta Genewy (kościół St. Germain) i w Grand-Lancy-Carouge.

   Szczególnie napięta sytuacja zaistniała w kantonie berneńskim. Rząd w Bernie zatwierdził decyzję o usunięciu bpa Lachata z zajmowanego urzędu. Duchowieństwo jednak w przeważającej większości opowiadało się za biskupem i wbrew woli władz świeckich utrzymywało z nim kontakty. Spowodowało to odwołanie ich ze stanowisk i wydalenie z kraju. Z przyjętej przez lud kościelnej ustawy kantonalnej z dnia 18 stycznia 1874 roku wynikało, że duchowni będą wybierani przez naród. W związku z tym, że  Pius IX  ustawę tę odrzucił „na zawsze", duchowieństwo rzymskokatolickie nie mogło wziąć udziału w wyborach. Wolne probostwa zostały obsadzone, tzw. „duchownymi liberalnymi" (nazywanymi drwiąco: „pastorami państwowymi"). Wybrani duchowni pochodzili przeważnie z Francji i nie posiadali zbyt dużych parafii pod względem liczebności wiernych. Formalnie nazywali się starokatolikami. Wytworzyła się wysoce nieprzyjemna atmosfera, gdyż wydaleni z kraju duchowni rzymskokatoliccy nadal potajemnie kontynuowali swą działalność. Z chwilą udzielenia przez papieża  Leona XIII   [ 1 , 2 ]  zezwolenia na udział rzymskokatolików w wyborach, cały ten sztuczny ruch załamał się. Większość placówek ponownie poddała się jurysdykcji rzymskokatolickiej.

   Jako starokatolickie parafie pozostały:  Berno,  Biel,  St. Immer  i  Laufen

   18 kwietnia 1874 r. uchwalono konstytucję Szwajcarii. Politycy osiągnęli swój cel, gdyż, jak oświadczyła Rada Związkowa w swym orędziu do narodu szwajcarskiego, zaostrzone artykuły kościelne odrzuciły nie tylko roszczenia Syllabusa i dekretów watykańskich, ale także encyklikę papieża z dn. 21 listopada 1873 r., w której potępił on postępowanie Rady Związkowej w sprawie Mermilloda oraz kantonalne ustawodawstwo wyznaniowe. Zostało zapewnione istnienie liberalnego państwa prawa. Natomiast problem starego Kościoła, leżący na sercu ludziom myślącym w kategoriach chrześcijańskokatolickich, jak się wydawało, przestał być aktualny dla opinii publicznej.  Dlatego też starokatolicy ze zdwojoną siłą rozpoczęli walkę na polu kościelnym.

   Prawdą jest i to, że Kulturkampf, jaki rozgorzał pomiędzy liberalnym państwem prawa a Kurią rzymską o rozgraniczenie kompetencji państwowych i kościelnych, stworzył podstawy państwowo-prawne, na których mógł się później prawnie ukonstytuować Kościół Chrześcijańskokatolicki.