Grudzień 21 2014 21:04:41
Nawigacja
· Strona Główna
· Historia
· Doktryna
· Z życia parafii
· Rozważania
· Duszpasterze
· Msze św. i nabożeństwa
· Dekanat
· Galeria
· Linki
· Lokalizacja
· Napisz do nas
· Szukaj
Logowanie
Nazwa użytkownika

Hasło



Nie możesz się zalogować?
Poproś o nowe hasło
Kościół Polskokatolicki
Kościół Polskokatolicki

HISTORIA W ŚWIECIE I POLSCE

Kościół Polskokatolicki w Rzeczypospolitej Polskiej, zwany do 1951 r. Polskim Narodowym Kościołem Katolickim (PNKK), genezą swą sięga lat dziewięćdziesiątych XIX w. Wówczas to bowiem wśród Polonii Stanów Zjednoczonych Ameryki doszło do wystąpień wiernych w parafiach rzymskokatolickich przeciwko dominacji kleru pochodzenia niemieckiego i irlandzkiego (kler ten obsadzał niemal wszystkie stolice biskupie). Wierni pochodzenia polskiego domagali się w "Memoriale" używania języka ojczystego w liturgii, opieki duchownych z własnej zbiorowości etnicznej, a także wglądu w sprawy finansowe parafii. Delegacja wiernych przedstawiła swe prośby w Rzymie w 1898 r., co jednak nie odniosło skutku. Wobec takiego stanu rzeczy, doszło do powstania ośrodka w Scranton (Pensylwania), założonego z szeregu niezależnych parafii polskich, a tym samym do formalnego utworzenia Polskiego Narodowego Kościoła Katolickiego. Podobne ośrodki istniały już wówczas w Chicago - grupa bpa Antoniego Kozłowskiego (1857-1907) i Bufallo - grupa bpa Stefana Kamińskiego (1859-1911).

Początkowo między tymi trzema ośrodkami (Scranton, Chicago, Buffalo) dochodziło do ostrych starć i w praktyce nie dążono do integracji skupisk polonijnych. Zjednoczenie wspomnianych tutaj ośrodków nastąpiło dzięki staraniom bpa Franciszka Hodura (1866-1953), po śmierci biskupów Kozłowskiego i Kamińskiego.

Wspomniany "Memoriał" ośrodka scrantońskiego, skierowany do Stolicy Apostolskiej, zawierał prośby części Polonii w Ameryce (emigrantów) o przeprowadzenie pewnych reform w zarządzie Kościoła. Odnosiło się to do parafii polskich. Prośby ujęto w czterech punktach. Scrantonianie prosili: o przedstawiciela Polski w gremium biskupów Stanów Zjednoczonych, będącego zarazem pośrednikiem między ludem polskim, Stolicą Apostolską a biskupami amerykańskimi i orędownikiem spraw tego ludu; o zgodę na unarodowienie własności kościelnych, aby majątki kościołów polskich były zapisane w sądach na delegatów wybranych przez parafii; o przyznanie ludowi tych praw, które ma w Europie tzw. kollator, czyli patron, a mianowicie, by przy obsadzaniu probostwa biskup zwracał sie do wiernych o wyrażenie zgody na osobę danego księdza. Czwarty punkt dotyczył prowadzenia administracji finansowej kościoła przez ludzi wybranych z grona parafian, a uznanych przez księdza. Poza tymi postulatami, które nie dotykają zresztą dogmatów wiary ani ustroju Kościoła rzymskokatolickiego - jak podkreślano w "Memoriale" - scrantonianie poddawali się z całym zaufaniem kierownictwu Kościoła.

We wrześniu 1904 r. odbył się I Synod Generalny Kościoła, gdzie dokonano wyboru biskupa, którym został ks. Franciszek Hodur. Na Synodzie określono również stosunek do Kościoła rzymskokatolickiego, odrzucając dogmaty I Soboru Watykańskiego z 1870 r. o uniwersalnej jurysdykcji biskupa rzymskiego i jego nieomylności w sprawach wiary i moralności. W ten sposób PNKK zbliżył się do Kościołów starokatolickich zjednoczonych w Unii Utrechckiej

We wrześniu 1907 r. ks. Franciszek Hodur otrzymał w Utrechcie sakrę biskupią z rąk biskupów starokatolickich i został członkiem Międzynarodowej Konferencji Biskupów Starokatolickich (skrót: MKBS). W ten sposób Polski Narodowy Kościół Katolicki włączył się w europejski nurt starokatolicyzmu.

Starokatolicyzm wprowadzał szereg reform (w Kościele rzymskokatolickim zostały one częściowo wprowadzone dopiero po II Soborze Watykańskim) takich jak: wolność religijna (w sensie zewnętrznym), poszanowanie sumienia (w sensie wewnętrznym), wprowadzenie języka ojczystego do liturgii, rozgrzeszenienie między dobrowolnym a przymusowym celibatem kapłana, wzmocnienie stanowiska biskupów i ludzi świeckich tworzących życie synodalne oraz ekumeniczne otwarcie na inne Kościoły. Starokatolicyzm podejmuje problemy teologiczne w napełnionej ekumenizmem wolnej myśli teologicznej, powołując się na Pismo Święte i Tradycją pierwszego tysiąclecia.

U podstaw programu religijno-społecznego Polskiego Narodowego Kościoła Katolickiego legło hasło służenia Ojczyźnie. Początkowo przejawiało się to przede wszystkim w dążeniu Polaków do odzyskania niepodległości Macierzy. Było to świadectwem gorącego patriotyzmu i głębokiej świadomości imigrantów polskich. Kościół przyczyniał się do podtrzymywania tradycji wśród Polaków żyjących na obczyźnie oraz bronił ich interesów narodowych.

Biskup Franciszek Hodur zdawał sobie sprawę z potrzeby nawiązania kontaktu z krajem ojczystym i podtrzymywania tej więzi, dlatego też myślał o zorganizowaniu Polskiego Narodowego Kościoła Katolickiego w Polsce - w tym celu (w latach 1910-1914) przyjeźdżał do Galicji. Realizacji tych planów mogła nastąpi jednak dopiero po ugruntowaniu się fundamentów tegoż Kościoła w Ameryce. Stało się to po odzyskaniu przez Polskę niepodległości.

Biskup elekt Franciszek Bończak przybył ze Stanów Zjednoczonych do Krakowa w 1922r., aby objąć kierownictwo misji. Założył on w 1923 r. organ prasowy pt. "Polska Odrodzona". Zorganizował też seminarium duchowne w Krakowie, które miało zapewnił Kościołowi nowych duszpasterzy. Kościół Polskokatolicki był więc w latach 1922-1951 Diecezją Misyjną PNKK w USA, z siedzibą w Krakowie, faktycznie działającą od 1922r., formalnie zaś erygowaną na podstawie uchwały podjętej na V Synodzie Generalnym w Scranton (15-16 lipca 1924r.). Pracę misyjną utrudniał brak legalizacji działalności Kościoła. Diecezją Misyjną - po bpie Franciszku Bończaku (1881-1967) - kolejno zarządzali: bp Władysław Faron (1891-1965) i bp Józef Padewski (1894-1951). Wszelkie starania Kościoła o uznanie prawne nie przyniosły do 1939 roku pozytywnego skutku, a duchowieństwo i wierni Kościoła byli represjonowani.

W okresie okupacji hitlerowskiej Kościoły poniosły dotkliwe straty osobowe i materialne. Trudną sytuację Kościoła pogłębił bolesny cios, jakim było aresztowanie w dniu 1 września 1942 r. bpa Józefa Padewskiego. Początkowo osadzono go w więzieniu Montelupich w Krakowie, a następnie wywieziono do Tittmoning (Górna Bawaria), skąd po 18 miesiącach uwolnił go Szwajcarski Czerwony Krzyż w ramach wymiany jeńców wojennych i w marcu 1944 roku bp Padewski dotarł do Ameryki.

Po wojnie życie kościelne należało odbudować właściwie od podstaw. We wrześniu 1944 roku zwołano do Lublina zjazd duchowieństwa i wiernych Kościoła. Kolejny taki zjazd odbył się 2 marca 1945 r. w Warszawie. Zjazd ten postanowił, że stolica diecezji polskiej PNKK będzie przeniesiona z Krakowa do Warszawy, a Kościołem tymczasowo kierować będzie ks. Stanisław Piekarz. W dniu 26 czerwca 1945 r. wybrano nową Radę Kościoła, której przewodniczącym został ks. Jan Kwolek. W dniu 14 września 1945 roku Rada Kościoła wniosła pismo do Ministerstwa Administracji Publicznej z prośby o prawne uznanie Kościoła, co stało się 1 lutego 1946 r. Normalizacja administracji kościelnej nastąpiła po powrocie do kraju 20 lutego 1946 roku bpa Józefa Padewskiego, który został ponownie wybrany zwierzchnikiem Kościoła; siedzibą władz przeniesiono ponownie do Krakowa.

Na początku 1950 roku organy bezpieczeństwa państwa powzięły działania prowadzące do objęcia całkowitą kontrolą działalności wszystkich Kościołów w Polsce. Aby zrealizować te zamierzenia w stosunku do PNKK, władze komunistyczne najpierw wielokrotnie namawiały bpa Józefa Padewskiego do złożenia urzędu, ale widząc jego nieustępliwość, na początku 1951 r. ostatecznie aresztowały go i osadziły w więzieniu.

Zwierzchnikowi PNKK postawiono zarzut złamania dekretu prezydenta RP z dnia 26 kwietnia 1936r. o obrocie pieniężnym z zagranicą i obrocie pienieżnym zagranicznymi i krajowymi środkami płatniczymi. Innym jego współpracownikom: ks. Edwardowi Narbutt-Narbuttowiczowi i ks. Franciszkowi Kocowi - wytoczono cięższe zarzuty: szpiegostwo na rzecz wywiadów brytyjskiego i amerykańskiego za pośrednictwem światowej Rady Kościołów. Biskup Józef Padewski zmarł w nocy z 9 na 10 maja 1951 r., w trakcie śledztwa. W dniu 10 maja 1951r. Radio Wolna Europa podała wstrząsającą wiadomość: "Ks bp Józef Padewski został śmiertelnie zakatowany przez funkcjonariuszy Urzędu Bezpieczeństwa." Pogrzeb odbył się 14 maja 1951 r., nocą, władze zezwoliły na udział zaledwie kilku najbliższych współpracowników bpa Padewskiego. Był to jedyny biskup chrześcijański, który poniósł taką śmierć w okresie stalinizmu.

Władze kontynuowały prześladowania duchownych polskokatolickich. Śledztwo przeciwko ks. Franciszkowi Kocowi zostało umorzone, natomiast ks. Edwarda Narbutt-Narbuttowicza skazano początkowo na karą śmierci, zamienioną najpierw na dożywocie, a potem na 15 lat więzienia. Ostatecznie został on wypuszczony na wolność w 1956r.

Ogólnopolski Zjazd Kapłanów PNKK 15 grudnia 1951 r. zadecydował o odłóączeniu diecezji Polskiej PNKK od Polskiego Narodowego Kościoła Katolickiego w Stanach Zjednoczonych Ameryki Północnej i Kanadzie oraz o utworzeniu w pełni niezależnego Kościoła Polskokatolickiego.

W dniu 20 grudnia 1958 r. ks. Maksymilian Rode (1911-1999) - w czasie okupacji był w kierownictwie Delegatury Rządu RP i głównym organizatorem Tajnego Uniwersytetu Ziem Zachodnich - został wybrany na wikariusza generalnego Kościoła Polskokatolickiego, a na IV Ogólnopolskim Synodzie (16 czerwca 1959r.) - na biskupa ordynariusza. W dniu 5 lipca 1959r. otrzymał w Utrechcie sakrę biskupią z rąk biskup starokatolickich. Przez ten akt nowo konsekrowany biskup został przyjęty w poczet członków Międzynarodowej Konferencji Biskupów Starokatolickich. Kościół Polskokatolicki zaś stał się pełnoprawnym członkiem Unii Utrechckiej, podobnie jak PNKK w USA i Kanadzie. Odtąd bowiem Kościół Polskokatolicki w Polsce, w stosunkach z Unią Utrechcką, w tym także PNKK w USA i Kanadzie występuje jako całkowicie samodzielny pod względem administracyjnym i jurysdykcyjnym. Wszyscy potem nowo konsekrowani biskupi polskokatoliccy się członkami MKBS.

Biskup Maksymilian Rode kierował Kościołem w latach 1959-1965, wzmacniając organizacyjnie Kościół i pobudzając działania misyjne. Z inicjatywy bpa Rodego od 1960r. zaczęto wykładał nakładem Wydawnictwa Literatury Religijnej w Warszawie, katolicki tygodnik ilustrowany "Rodzina", (obecnie miesięcznik katolicki "Rodzina", wydawany przez Społeczne Towarzystwo Polskich Katolików).

Po gwałtownym odsunięciu od zwierzchnictwa nad Kościołem bpa Maksymiliana Rodego w październiku 1965 r., co odbyło się przy poparciu ówczesnych władz partyjno-samorządowych, zwierzchnikami Kościoła byli kolejno: bp Julian Pękala w latach 1965-1975 i bp Tadeusz Majewski w latach 1975-1995, który otrzymał tytuł Pierwszego Biskupa Kościoła Polskokatolickiego w PRL.

W dniu 27 kwietnia 1987 r. podczas Ogólnopolskiego Synodu Kościoła Polskokatolickiego w Jabłonnie, bp dr Wiktor Wysoczański został wybrany biskupem koadiutorem diecezji warszawskiej z prawem następstwa. Synod Ogólnopolski w tajnym głosowaniu większością 2/3 głosów potwierdzi wybór ks. Zygmunta Koralewskiego i ks. Wiesława Skołuckiego na biskupów diecezji wrocławskiej, ich konsekracja odbyła się 27 maja 1987 r. w katedrze pw. św. Marii Magdaleny we Wrocławiu.

W dniu 27 czerwca 1995 r. na Synodzie Ogólnopolskim w Warszawie bp prof. dr hab. Wiktor Wysoczański został wybrany zwierzchnikiem Kościoła Polskokatolickiego. Na kolejnym Synodzie, który odbył się 30 czerwca 1998 r. ponownie wybrano bpa Wiktora Wysoczańskiego na zwierzchnika Kościoła. Dodać należy, że w latach 1990-1996 i 2002-2008 bp Wiktor Wysoczański był rektorem Chrześcijańskiej Akademii Teologicznej w Warszawie (skrót:ChAT), a w latach 1987-1990, 1996-2002 i od 2008 - prorektorem ChAT. W 1999 r. otrzymał doktorat honoris causa Uniwersytetu w Bernie (Szwajcaria).

STRUKTURA ORGANIZACYJNA

Po 1989 r. Kościół Polskokatolicki wszedł w nową rzeczywistość polityczną i społeczną. Pełne uregulowanie stanu prawnego Kościoła Polskokatolickiego nastąpiło dopiero po uchwaleniu przez Parlament RP ustawy z 30 czerwca 1995 r. o stosunku Państwa do Kościoła Polskokatolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U., nr 97. poz. 482). Zgodnie z art. 2 tejże ustawy, Kościół jest samodzielny i niezależny organizacyjnie od jakiejkolwiek zagranicznej władzy kościelnej i świeckiej; pozostaje natomiast w jedności wiary i moralności z Polskim Narodowym Kościołem Katolickim w Stanach Zjednoczonych i Kanadzie.

Kilka dni wcześniej, tj. 27 czerwca 1995 r. Synod Ogólnopolski uchwalił nowe Prawo wewnętrzne Kościoła Polskokatolickiego. Zgodnie z obowiązującym prawem, Kościół Polskokatolicki wyznaje katolickie prawdy wiary i moralności oraz zasady ustroju zawarte w Piśmie Świętym, sformułowane w powszechnych symbolach wiary i postanowieniach siedmiu Soborów Powszechnych pierwszego tysiąclecia. Kościół należy do Unii Utrechckiej, a jego biskupi się członkami Międzynarodowej Konferencji Biskupów Starokatolickich, gdzie reprezentują Kościół Polskokatolicki.

Według prawa wewnętrznego (uchwalonego na Synodzie Ogólnopolskim w 1995 r., znowelizowanego zaś 20 czerwca 2003r.), najwyższą władzą zwierzchnią i prawodawczą w Kościele jest Synod Ogólnopolski, który zbiera się co pięć lat. Natomiast organem władzy wykonawczej w okresie międzysynodalnym jest Rada Synodalna (Rada Kościoła). Świeccy delegaci na synod oraz świeccy członkowie Rady Synodalnej mają równe prawa z duchownymi. Synodalność Kościoła nie sprzeciwia się hierarchiczności związanej z władzą świecką. Wszyscy biskupi są sobie równi w prawach i godnościach, obowiązkach i przywilejach, i na wzór Kolegium Apostolskiego tworzą kolegium biskupów. Przewodniczący kolegium posiada jedynie z tego względu pierwszeństwo honorowe. Biskupi, kapłani i diakoni są szafarzami i wykonawcami uchwał synodalnych w tym wszystkim, są powołani do pasterzowania, nauczania i uświęcania. Władzę kontrolną sprawuje Komisja Rewizyjna, wybierana przez Synod, władza dyscyplinarna zaś - Sąd Biskupi, a w drugiej instancji - Rada Synodalna. Od 1995 r. przewodniczącym Rady Synodalnej i przewodniczącym kolegium biskupów z tytułem biskupa zwierzchnika Kościoła jest bp Wiktor Wysoczański, który reprezentuje Kościół na zewnątrz i jest koordynatorem pracy Kościoła.

Kościół Polskokatolicki administracyjnie dzieli się na trzy diecezje: warszawską, krakowsko-częstochowską i wrocławską. Diecezje zaś dzielą się na dekanaty, a następnie na parafie. Według stanu na 31 grudnia 1997 r., Kościół liczy 22 105 wiernych i 99 kapłanów skupionych w 86 parafiach. Kandydaci na duchownych kształcą się w Wyższym Seminarium Duchownym Kościoła w Warszawie oraz w Chrześcijańskiej Akademii Teologicznej w Warszawie.

DOKTRYNA ZE WSKAZANIEM JEJ NAJWAŻNIEJSZYCH ŹRÓDEŁ

Kościół Polskokatolicki przyjmuje eklezjologię, w której Kościół (jeden, święty, katolicki i apostolski) ma charakter episkopalno-koncyliarny. W tej teologii szczególne miejsce zajmuje starokościelne zasady wiary pierwszego tysiąclecia. Starokatolicy odrzucają papiesko-centralistyczne pojmowanie Kościoła, przyznając biskupowi Rzymu jego dawny, historyczny prymat (primus inter pares), przyjęty przez sobory ekumeniczne i Ojców Kościoła. W tym kierunku prowadzone są badania teologiczne, odwołujące się do niepodzielnego Kościoła pierwszego tysiąclecia oraz odnowy katolicyzmu w XIX w. (J.M. Sailer i H. v. Wassenberg, aż do J.A. Mohlera i A. Gunthera); to tu tworzona jest przestrzeń, która umożliwia spotkanie teologów starokatolickich, prawosławnych i rzymskokatolickich.

Teologia starokatolicka, a zwłaszcza jej początki, to biografie znakomitych uczonych: Johann Ignaz von Dollinger (1799-1890), Johann Friedrich (1836-1917), Philipp Woker (1848-1924), Johann Friedrich von Schulte (1827-1914), Franz Heinrich Reusch (1825-1900), Josef Hubert Reinkens (1821-1896), Eduar Herzog (1841-1924) i inni. Większość teologów starokatolickich to przedstawiciele teologii historycznej, którzy do istotnych problemów współczesnej refleksji teologicznej zaliczali problem władzy i autorytetu (prymatu i nieomylności papieża) oraz stosunek Kościołów lokalnych do Kościoła Powszechnego.

Biskupi Kościoła Polskokatolickiego przyjmuje jako obowiązującą ich i cały Kościół Deklarację Utrechcką Biskupów Starokatolickich z 24 września 1889 r., jest to podstawowy dokument ujmujący zwięźle starokatolickie zasady wiary. Deklaracja Utrechcka - odrzucając watykańskie dekrety z 18 lipca 1870 r. - zachowuje starokościelną zasadę , wypowiedzianą przez św. Wincentego z Lerynu w zdaniu: "Trzymamy się tego, co zawsze, co wszędzie było wyznawane, to jest bowiem prawdziwe i rzeczywiście katolickie" - te trzy kryteria nie muszą być spełnione jednocześnie. Św. Wincenty chciał znaleźć formalne kryterium (posiadające wartości idei regulatywnej) określając granice, w ramach których realizuje się katolickością Kościoła. Jego zdaniem, przedmiotem wiary jest tylko to, w co wyraźnie wierzono wszędzie, albo zawsze, albo wszyscy. Reprezentantem obowiązującej nas tradycji kościelnej może być tylko jeden i cały Kościół, przekazujący jedność wiary "zgodnej z całością". Dlatego wiążąca jest Tradycja zawarta w Symbolach ekumenicznych i w powszechnie uznanych dogmatycznych orzeczeniach Soborów ekumenicznych niepodzielnego Kościoła pierwszego tysiąclecia.

Polskokatolicy podkreślają więc normatywne znaczenie zasad wiary starego Kościoła pierwszego tysiąclecia, zawartych w artykułach Symbolu wiary, w nauce Ojców Kościoła i w orzeczeniach dogmatycznych pierwszych soborów powszechnych: Nicea (325r.), Konstantynopol (381r.), Efez (431r.), Chalcedon (451r.), Konstantynopol (553r. i 680 r.), a także Nicea (787r.) - określając wspólną świadomość wiary jednego, świętego, katolickiego i apostolskiego Kościoła, i dających wyraz jedności wszystkich Kościołów lokalnych w jednym świętym Ciele Chrystusa. Do Tradycji apostolskiej należą: kanon Pisma Świętego, najstarsze wyznanie wiary, potrójny urząd kościelny (biskup, prezbiter, diakon).

Pismo Święte jest bezsprzecznie główną regułą wiary, natomiast autentyczna Tradycja, to jest nieprzerwany, częściowo ustny, częściowo pisemny przekaz nauki, głoszonej najpierw przez Chrystusa, a następnie przez apostołów, jest autoratywny (zgodnie z wolą Bożą) źródłem poznania dla wszystkich kolejnych pokoleń chrześcijan - jest to 9. teza I Konferencji Unijnej w Bonn (14-16 września 1874 r.). Natomiast źródłami teologicznymi są dokumenty Unii Utrechckiej, wszystkie ważniejsze dokumenty kościelne i prace teologów starokatolickich.

Teologia starokatolicka znalazła swój szczególny wyraz w oświadczeniach Międzynarodowej Konferencji Biskupów Starokatolickich, które bliżej precyzują starokatolickie zasady wiary; na uwagę m. in. zasługują:
1. Oświadczenie dotyczące dogmatu o cielesnym Wniebowzięciu Maryi z 26 grudnia 1950r., które przedstawiają zasady mariologii starokatolickiej i odrzuca dogmat o Wniebowzięciu. W Kościele Polskokatolickim kultywowane są właściwe polskiej tradycji nabożeństwa Maryjne.
2. List wiary MKBS z 15 grudnia 1969r.,zawierający wykład starokatolickiej nauki o Objawieniu i jego przekazywaniu, o Kościele i sakramentach oraz o zasadzie jedności.
3. Oświadczenie w sprawie "Filioque" z 15 grudnia 1969r., aprobujące wschodnią naukę o pochodzeniu Ducha Świętego od Ojca - jako sformułowanie Soboru Konstantynopolitańskiego z 381r.
4. Oświadczenie w sprawie prymatu w Kościele z 18 lipca 1970 r., w którym ponownie odrzuca się dogmat o prymacie jurysdykcyjnym papieża.

ŻYCIE DUCHOWE

W kulcie i liturgii - odnosących się do Trójcy Przenajświętszej, Bożej Rodzicielki Maryi i Świętych - Kościół Polskokatolicki nie odbiega od wiary i tradycji powszechnego i apostolskiego Kościoła. W sprawowaniu tych świętych czynności posługuje się kalendarzem liturgicznym roku kościelnego.

Najwyższą cześć Kościół Polskokatolicki oddaje Bogu w Trójcy Świętej Jedynemu: Ojcu, Synowi i Duchowi Świętemu - Najświętsza Ofiara, która jest uobecnieniem zbawczej Ofiary Chrystusa. W tekście o Świętej Eucharystii, który wspólnie przyjęła Teologiczna Komisja Prawosławno-Starokatolicka czytamy: "Eucharystię ustanowił sam Pan. Przed Paschą, podczas Wierzy, wziął Pan chleb, odmówił modlitwę pochwalną, przełamał go, dał uczniom i rzekł: "To jest Ciało moje. Następnie wziął kielich i odmówiwszy dziękczynienie, dał im, mówiąc: Pijcie z niego wszyscy, bo to jest moja Krew Przymierza, która za was i za wielu będzie wylana na odpuszczenie grzechów. To czyńcie na moją pamiątkę" (por. Mt 26, 26-28; Mk 14, 22-25, Łk 22, 14-23; 1 Kor 11, 23-25)". ,,(...) Kapłanem sprawującym każdą Eucharystię jest sam Pan. "Ty jesteś tym, który składa i który jest składany, który przyjmuje i który jest dzielony, Chrystus, nasz Pan" (Modlitwa do Hymnu cherubinów). "On jest kapłanem; On sam jest tym, który składa ofiarę i On sam jest darem składanym na ofiarę" (Augustyn, Civ. 10, 20; MPL 41, 298. Por. Ambroży, In Ps. 38 enarr. 25; MPL 14, 1051 n.; Patr. 9,38; PL 14,686)".

Szczególnym wyrazem czci oddawanej Jezusowi Chrystusowi, obecnemu w Najświętszym Sakramencie jest procesja do czterech ołtarzy w uroczystość Bożego Ciała. Komunia święta w zasadzie udzielana jest pod dwiema postaciami: Ciała i Krwi Pańskiej. W okresie Wielkiego Postu odprawiana jest droga krzyżowa i gorzkie żale, a także liturgia Wielkiego Tygodnia z wszystkimi okolicznościowymi ceremoniami.

Kult Maryjny w życiu religijnymi i liturgicznym Kościoła Polskokatolickiego zajmuje poczesne miejsce, zgodnie z tradycją Kościoła Powszechnego i tradycją polską. Podstawą tego kultu jest szczególne miejsce i rola Maryi w dziele Zbawienia, Jej wybranie, Dziewictwo, Boskie Macierzyństwo. Mimo, że Kościół Polskokatolicki, zgodnie ze swoją doktryną starokatolicką nie przejmuje dogmatu o Niepokalanym Poczęciu i Wniebowzięciu Najświętszej Maryi Panny, jednak zawsze w swojej historii oddawał i oddaje cześć Maryi, i te wydarzenia z Jej życia uznaje jako prawdy wiary. Kościół Polskokatolicki uroczyście obchodzi Święto Niepokalanego Poczęcia (8 grudnia) i Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny (15 sierpnia), jak również wszystkie uroczystości Maryjne: Bożej Rodzicielki Maryi (1 stycznia), Matki Bożej Gromnicznej (2 lutego), Zwiastowanie NMP (25 marca), Królowej Polski (3 maja), Wspomożycielki Wiernych (24 maja), Matki Bożej Nieustającej Pomocy (27 czerwca), Narodzenia NMP (8 czerwca), Imienia Maryi (11 września), Matki Bożej Bolesnej (15 września), Matki Bożej Różańcowej (7 października).

Szczególną czcią darzona jest Matka Boska Nieustającej Pomocy, do której nowenna odprawiana jest w każdą środę. Obrazy Marki Najświętszej znajdują się w każdej świątyni polskokatolickiej. Odprawiane są również inne nabożeństwa do Matki Bożej - majowe, różańcowe, godzinki. Maryja, pod różnymi wezwaniami, jest patronką wielu parafii, np.: Matki Bożej Anielskiej, Matki Boskiej Wniebowziętej, Matki Boskiej Zwycięskiej, Matki Bożej Różańcowej, Matki Boskiej Nieustającej Pomocy, Matki Boskiej Królowej Polski.

Kościół Polskokatolicki oddaje także cześć aniołom, apostołom, męczennikom, świętym. Przejawia się to m. in. w poświęceniu kościołów ich imieniem, jak np. świętych apostołów Piotra i Pawła, świętego Józefa, świętej Anny, świętego Wawrzyńca, świętych Cyryla i Metodego, świętego Izydora, świętego Antoniego z Padwy, świętego Franciszka z Asyżu, świętej Magdaleny, św. Barbary itp., a także w umieszczeniu w kościołach figur i obrazów postaci świętych. W kulcie świętych Koościół Polskokatolicki zachowuje właściwy umiar i powagę, a opierając się na prawdach wiary w świętych obcowanie, uznaje ich za specjalnych pośredników między ludem a Bogiem.

Reasumując, należy podkreślić że ośrodkiem wiary i kultu uwielbienia w Kościele jest Bóg w trójcy osób (Bóg Ojciec, Syn Boży i Duch Święty), że wszystko jest przez Chrystusa, w Chrystusie, z Chrystusem, ze On - Jezus Chrystus - jest jedynym naturalnym Pośrednikiem, Zbawicielem i Jemu należy się najwyższa chwała, cześć i uwielbienie.

Liturgia Kościoła Polskokatolickiego - zawsze sprawowana w języku polskim - jest zbliżona do liturgii Kościoła rzymskokatolickiego.

ZASADY MORALNE I FORMY OBECNOŚCI W ŻYCIU SPOŁECZNYM

W Piśmie Świętym teolodzy starokatoliccy odnajdują punkt wyjścia refleksji o zasadach moralnych i formach obecności Kościoła w życiu społecznym. Św. Paweł nauczał: "strzeż depozytu [wiary], unikając światowej czczej gadaniny i przeciwstawnych twierdzeń rzekomej wiedzy, jaką obiecując niektórzy odpadli od wiary" (1 Tm 6, 20-21). Owym depozytem jest Słowo Boże, najważniejsze źródło zasad moralnych, bo "wszelkie Pismo od Boga natchnione [jest] i pożyteczne do nauczania, do przekonywania, do poprawiania, do kształcenia w sprawiedliwości, aby człowiek Boży był doskonały, przysposobiony do każdego dobrego czynu" (2 Tm 3, 16-17).

Pismo Święte uczy nas, jaka naprawda jest naturą człowieka. Stworzony z prochu ziemi, na obraz Boga, człowiek zawarty jest pośrodku, między światem zmysłowym a światem ducha. Stanowi najwyższy stopień świata materialnego, a jednocześnie należy do porządku ducha. Człowiek ze swej natury skłonny jest do dobrego i złego; ma wolną wolę i może ją demonstrować, występując przeciw przyjętym prawom, zasadom; może przekraczać nawet boską wolę. Ale z tego wynikają pewne konsekwencje. Z jednej strony, wolna wola jest tym, co czyni z nas ludzi, a z drugiej jednak strony, niepoprawne użycie wolnej woli wyprowadza nas z Edenu. "On chce, by wszyscy zostali zbawieni, ale nikogo nie zmusza, Bóg chce (...) zbawić człowieka nie wbrew jego woli i jego decyzji, ale zgodnie z jego wolą i wolną decyzją" (Jan Chryzostom, Mutat no. 3, 6; PG 51, 144).

Pokusa grzechu jest integralną częścią ludzkiej natury, ale ona może zostać pokonana. "Grzech leży u wrót i czyha na ciebie, a przecież ty masz nad nim panować (Rdz 4, 7). Zdaniem św. Pawła, Kościół jest powiązany z tajemnicą życia, śmierci i zmartwychwstania Jezusa Chrystusa. Tę myśl wyrażąją Apostołowie Narodów w Liście do Efezjan (5, 25-30), do Galatów (1,4), do Kolosan (2, 21-22), do Tytusa: Jezus Chrystus "wydał samego siebie za nas, aby odkupić nas od wszelkiej nieprawności i oczyścić sobie lud wybrany na własność" (2,14). Zdaniem bpa U. Kuryego "przez Chrystusa człowiek nie tylko staje się nowym stworzeniem (2 Kor 5,17), ale wstępuje do przedtem nieznanej mu całkiem nowej wspólnoty ludzi, do wspólnoty zbawionych, do Kościoła, jak również do zupełnie odnowionego świata, świata Chrystusa. W tym świecie Chrystusowym panuje nowe prawo miłości, pokory i całkowitego poświęcenia, które można wypełniać tylko mocą Ducha Świętego, zsyłanego przez Ojca".

Bóg stworzył człowieka jako kobietę i mężczyznę (Rdz 1,27). W Nowym Testamencie małżeństwo stanowi symbol wielkiej tajemnicy miłośći i jedności istniejącej pomiędzy Chrystusem a Jego Kościołem (por. Ef 5,32). Bóg błogosławił ludzką parę: "Bądźcie płodni i rozmnażajcie się, abyście zaludnili ziemię" (Rdz 1,28). Małżeństwo spełnia swój cel jako wspólnota miłości małżonków, a nie tylko przez rodzenie dzieci i przekazywanie życia (por. Ef 5,25; 1 Sm 1,8). Kościół, udzielając małżonkom swego błogosławieństwa, włącza ich do wspólnoty eucharystycznej i wprowadza do tajemnicy Koscioła. Małżeństwo - na wzór zjednoczenia Chrystusa z Kościołem - jest związkiem na całe życie (Mt 19,6). Jednak w stosunku do małżeństw, które zostały rozbite z powodu ludzkiej winy, Kościół w swej praktyce duszpasterskiej kieruje się Boską gotowością do miłosierdzia i przebaczania.

Nasz Pan, Jezus Chrystus, a potem apostołowie i Ojcowie Kościoła nauczali nas, że każdy człowiek ma niepowtarzalną i jedyną wartość. "Albowiem co pomoże człowiekowi, choćby cały świat pozyskał, a na duszy swej szkodę poniósł? Albo co da człowiek w zamian za duszę swoją?" (Mt 16,26). Tak więc winniśmy mieć szacunek dla każdego człowieka, jako obrazu Boga, ponieważ zgodnie z przypowieścią o dobrym Samarytaninie, naszym "bliźnim" jest każdy, także obcy, wyznawca innej religii. Nasz Pan naucza nas, abyśmy miłowali nawet naszych wrogów (Mt 5,45), tak jak On nas umiłował. Główny elementem życia chrześcijańskiego jest miłość bliźniego, sprawiedliwość i pokój; Jezus Chrystus nauczał: "Błogosławieni są ci, którzy łakną i pragną sprawiedliwości, albowiem oni będą nasyceni" (Mt 5,6). Nie możemy miłować i nie zabiegać o pokój. Kiedy Pan zmartwychwstał, ukazał się swoim uczniom i powitał ich słowami "Pokój wam" (Łk 24,36).

ZAANGAŻOWANIE EKUMENICZNE

Kościół Polskokatolicki, wraz z innymi Kościołami starokatolickimi Unii Utrechckiej, dąży do jedności Kościołów chrześcijańskich w oparciu o wiarę starego, niepodzielnego Kościoła, co bliżej zostało sformułowane w Deklaracji Utrechckiej z 1889 roku. Kierując się zasadami zawartymi w Deklaracji, Kościół Polskokatolicki podjął uchwałę na I Synodzie w Warszawie, który obradował w dniach od 27 do 29 czerwca 1928r. (Kościół był wtedy diecezją misyjną PNKK w USA), w której min. czytamy: "Kościół Narodowy zajmuje przychylne i braterskie stanowisko wobec wszystkich Kościołów chrześcijańskich i chce pracować z nimi w stosunku wolnego zrzeszenia z wolnym, równego z równym. Z Kościołami, które uznają sakrament kapłaństwa i sukcesją apostolską (...) pozostaje w stosunku najbardziej zaprzyjaźnionym (...). Kościół Narodowy szanuje każdy Kościół chrześcijański, który w imię Boże niesie ludziom ukojenie duchowe. Nie gardzi nikim, nie chce nikogo poniżać, ale zastrzega sobie wolność słowa nawet wobec najpotężniejszych, najstarszych i najczcigodniejszych Kościołów, bo wierzy, że Opatrzność upoważnia go do głoszenia prawdy ewangelicznej wedle jego własnych przekonań, a prawda to najświętsza rzecz na świecie". Uchwała ta znalazła żywy oddźwięk wśród wszystkich Kościołów chrześcijańskich w Polsce, a potrzebą braterskiej współpracy ekumenicznej polskokatolicy akcentowali także podczas obrad następnych synodów.

Kościół Polskokatolicki jest członkiem Światowej Rady Kościołów i Konferencji Kościołów Europejskich. Duchowni polskokatoliccy się współzałożycielami Polskiej Rady Ekumenicznej i biorą aktywny udział w jej pracach. W latach 1975-1987 trwał oficjalny dialog teologiczny pomiędzy Kościołem prawosławnym a Kościołami starokatolickimi Unii Utrechckiej. W dialogu tym aktywnie uczestniczyli przedstawiciele PNKK i Kościoła Polskokatolickiego. W ciągu tych lat intensywnej pracy komisji mieszanej ustalono konsens dotyczący zasięgu klasycznych obszarów teologii dogmatycznej, ujęty w dwudziestu pięciu wspólnych tekstach. Są to: teodycea, chrystologia (włącznie z mariologią), eklezjologia, soteriologia, nauka o sakramentach i eschatologia. Po tych tekstach następuje deklaracja zasadnicza, przedstawiająca przesłanki i konsekwencje wspólnoty kościelnej. Na końcu każdego tekstu umieszczona jest klauzula: "Powyższy tekst (...) zdaniem Mieszanej Komisji Prawosławno-Starokatolickiej, oddaje nauką Kościoła Prawosławnego i Starokatolickiego".

Należy zauważyć, że owych czternaście lat oficjalnego dialogu, z czterema wspólnie przygotowanymi sesjami w latach 1973-1975 oraz siedmioma zgromadzeniami plenarnymi komisji mieszanej w latach 1975-1987, poprzedziło niemal sto lat kontaktów między prawosławnymi, a starokatolikami. Obecnie w Kościołach starokatolickich trwa proces recepcji wspólnie przyjętych tekstów dialogu. Dotąd przyjęły te teksty synody pięciu Kościołów: Polski Narodowy Kościół Katolicki (1990r.), Kościół Starokatolicki Austrii (1991r.), Kościół Chrześcijańskokatolicki Szwajcarii (1992r.), Kościół Starokatolicki w Holandii (1992r.), Kościół Polskokatolicki (1998r.). Kościół Starokatolicki w Niemczech postanowił w 1994 roku przyjął owe teksty po poprawieniu niektórych wypowiedzi.

Ekumeniczne otwarcie Kościoła rzymskokatolickiego nastąpiło po II Soborze watykańskim (1962-1965) wpłynęło także na polepszenie wzajemnych stosunków między rzymskokatolikami, a starokatolikami. Wielką rolą spełnił dekret "O ekumenizmie", którego postanowienia zastosowano min. do niektórych Kościołów Starokatolickich. W konsekwencji doszło do utworzenia - najczęściej z inicjatywy biskupów rzymskokatolickich - wspólnych komisji do spraw dialogu w Szwajcarii (sierpień 1966r.), Holandii (listopad 1966r.), RFN (listopad 1967r.) i Austrii (maj 1968r.).

Inaczej natomiast przedstawiała się sprawa wzajemnych stosunków między Kościołem rzymskokatolickim a Kościołami Unii Utrechckiej, zorganizowanymi na przełomie XIX i XX w. oraz po pierwszej wojnie światowej w Ameryce Północnej i Europie Wschodniej, w szczególności zaś między Kościołem rzymskokatolickim a Polskim Narodowym Kościołem Katolickim w Stanach Zjednoczonych i Kanadzie oraz Kościołem Polskokatolickim w Polsce. Zadawnione wzajemne uprzedzenia i nieufności przez dłuższy czas uniemożliwiały utworzenie wspólnych komisji do prowadzenia dialogu. Podejmowane ze strony Kościoła rzymskokatolickiego próby nawiązania oficjalnych stosunków i rozpoczęcia dialogu z PNKK w Stanach Zjednoczonych i Kanadzie najczęściej kończyły się fiaskiem. Sytuacja uległa zmianie za pontyfikatu papieża Jana Pawła II. W 1980r. abp Roman Torella, wiceprzewodniczący watykańskiego sekretariatu do spraw jedności, skierował pismo do sekretarza generalnego Narodowej Konferencji Biskupów Rzymskokatolickich w USA. Podkreślił w nim m.in.: "Pragnę was poinformować, że szczególną troską Ojca Świętego jest relacja pomiędzy Polskim Narodowym Kościołem Katolickim a Kościołem rzymskokatolickim".

Po wymianie korespondencji i wstępnych przygotowaniach, w październiku 1984 r. rozpoczął się oficjalny dialog ekumeniczny między obu Kościołami. Podczas nabożeństwa, które odbyło się w katedrze diecezji centralnej w Scranton, 15 lutego 1992r., obecni tam biskupi PNKK oświadczyli: "Szczerze modlimy się, by móc puścić w niepamięć te wydarzenia przeszłości, aby imiona i działania lokalnych wspólnot i wiernych, działając zgodnie ze swoim sumieniem, zostały oczyszczone ze wszystkich zarzutów. Wyciągamy rękę miłości, pokoju i braterstwa do naszych braci i sióstr z Kościoła rzymskokatolickiego. Od rozpoczęcia naszego dialogu w 1984r. nasze Kościoły wiele się nauczyły i odkryły, jak to można odnaleźć w naszym wspólnym oświadczeniu, "Wędrując razem w Chrystusie", że jest więcej tego, co nas łączy, niż tego, co nas dzieli. Nasze wzajemne podróżowanie przywiodło nas do bieżącej chwili, pozwalając nam modlić się o pełne uczestnictwo w zjednoczonym życiu eklezjalnym i świadectwie."

Ze strony Kościoła rzymskokatolickiego oświadczono: "Jako biskupi rzymskokatoliccy, zaangażowani w dialog z polskimi narodowymi katolickimi biskupami, chcemy wyciągnąć rękę z przyjaźnią i chrześcijańską miłością do duchowieństwa i wiernych Polskiego Narodowego Kościoła Katolickiego. Głęboko żałujemy tych wszystkich czasów, w których wobec naszych braci i sióstr w Panu byliśmy niewrażliwi i zawiniliśmy w jakikolwiek sposób. Obiecujemy, że uczynimy wszystko, co w naszej mocy, aby te dni już nigdy nie powróciły. W tym samym duchu, który natchnął papieża Pawła VI i Patriarchę Atenagorasa do braterskiego uścisku na Górze Oliwnej w 1964 r., pragniemy wymazać z pamięci i puścić w niepamięć zarzuty i ekskomuniki, które stały się przeszkodą, do zbliżenia w przeszłości. Chcemy objąć biskupów, kapłanów i wiernych Polskiego Narodowego Kościoła Katolickiego. Mamy nadzieję i modlimy się, abyśmy mogli odłożyć na na bok wszystkie aspekty polemiczne, niezgodności i nieporozumienia dzielące nas w minionych dniach. Mocno bolejemy nad tamtym smutnym rozwojem wypadków i wzajemną wrogością , która w efekcie doprowadziła do zerwania jedności eklezjalnej". Przebieg tego dialogu ekumenicznego jest nader zadowalający.

W Polsce stosunki między Kościołem rzymskokatolickim a Kościołem Polskokatolickim były skomplikowane i obciążone zaszłościami. Toteż nie prowadzono w naszym kraju oficjalnego dialogu teologicznego. Sytuacja zmieniła się, gdy zwierzchnikiem Kościoła został bp prof. dr hab. Wiktor Wysoczański. To właśnie z jego inicjatywy doszło do powstania zespołu do spraw dialogu. Należy także podkreślić, że znaczącą rolę dla rozpoczęcia dialogu teologicznego z Kościołem rzymskokatolickim w Polsce miały starania podjęte przez bpa Hansa Gernego, zwierzchnika Kościoła Chrześcijańskokatolickiego Szwajcarii.

Oficjalne spotkanie Zwierzchnika Kościoła Polskokatolickiego - biskupa Wiktora Wysoczańskiego z Prymasem Polski - kardynałem Józefem Glempem odbyło się 31 stycznia 1997 r. Podczas tego spotkania uzgodniono że należy rozpocząć dialog ekumeniczny pomiędzy Kościołem rzymskokatolickim a Kościołem Polskokatolickim w Polsce. W dniu 2 kwietnia 1997r. Ksiądz Prymas wystosował pismo do bpa Alfonsa Nossola, przewodniczącego Rady do Spraw Ekumenizmu, w którym - wyrażając stanowisko Konferencji Plenarnej Episkopatu - prosił o nawiązanie kontaktu z Kościołem Polskokatolickim. W dniu 22 kwietnia 1997r. bp Wiktor Wysoczański przesłał bp. Alfonsowi Nossolowi dokumenty i korespondencję dotyczącą dialogu pomiędzy Kościołem rzymskokatolickim a Kościołami starokatolickimi, w tym z Polskim Narodowym Kościołem Katolickim w Stanach Zjednoczonych i Kanadzie. W dniu 11 grudnia 1997 r. bp Nossol przesłał na ręce bpa Wysoczańskiego pismo następującej treści: "Drogi Księże Biskupie, komunikuję z zadowoleniem, że 292. konferencja Plenarna Episkopatu zatwierdziła wczoraj oficjalny osobowy skład rzymskokatolickiej strony dialogu pomiędzy naszymi Kościołami. Powitała oczywiście też z radością sam fakt podjęcia tego dialogu".

W dniu 10 lutego 1998r., po raz pierwszy od stu lat, rozpoczęła się w Konstancinie k. Warszawy, w Domu Konferencyjnym im. bpa Edwarda Herzoga, oficjalny dialog ekumeniczny między Kościołem Polskokatolickim a Kościołem Rzymskokatolickim. W spotkaniu uczestniczyli przedstawiciele Kościoła Polskokatolickiego: bp prof. dr hab. Wiktor Wysoczański - zwierzchnik Kościoła, ks. inf. Kazimierz Bonczar - sekretarz Rady Synodalnej, ks. inf. Henryk Buszka - oficjał sądu biskupiego; a z Kościoła rzymskokatolickiego: bp dr Jacek Jezierski - bp pomocniczy Archidiecezji Warmińskiej, ks. dr. hab. Edward Warchoł, ks. dr hab. Zdzisław Kijas OFM Conv.

W komunikacie z obrad czytamy: "W duchu modlitwy Chrystusowej "aby wszyscy byli jedno" przedstawiciele obu Kościołów wyrazili radość z rozpoczęcia tego dialogu i pragnienie dążenia do jedności. Dialog przebiega w otwartej i przyjaznej atmosferze".

Biskup Jacek Jezierski uważa, że dialog ten zamyka stulecie rozchodzenia się obu Kościołów i to jest kairos Boży, czas łaski, gojenia i opatrywania ran. W ślad za tym idą gesty dialogu miłości. Rzymskokatoliccy członkowie komisji uczestniczyli w uroczystym otwarciu Synodów Kościoła. Polskokatolickiego, które odbyły się w latach 1998, 2003 oraz 2008.

----------------------------

Powyższy tekst opracowano w oparciu o rozdział "Kościół Polskokatolicki" (s. 143-164) autorstwa bpa prof. dr hab. Wiktora Wysoczańskiego, stanowiący część ekumenicznej publikacji "W drodze za Chrystusem: Kościoły chrześcijańskie w Polsce mówią o sobie", wydanej nakładem wydawnictwa WAM w 2009 roku.

O tej książce przeczytasz na stronie Polskiej Rady Ekumenicznej

Wygenerowano w sekund: 0.01 - 11 zapytań MySQL 200,530 unikalnych wizyt