Grudzień 14 2018 18:48:05
Nawigacja
· Strona Główna
· Historia
· Doktryna
· Z życia parafii
· Rozważania
· Duszpasterze
· Msze św. i nabożeństwa
· Dekanat
· Galeria
· Linki
· Lokalizacja
· Napisz do nas
· Szukaj
Logowanie
Nazwa użytkownika

Hasło



Nie możesz się zalogować?
Poproś o nowe hasło
Historia
Historia Świątyni

Święta Olga czy błogosławiony Martynian?

"Katedra Kościoła Polskokatolickiego pod wezwaniem Świętego Ducha przy ul. Szwoleżerów 2, wzniesiona w 1906r. według projekt L. Benois, przy współpracy budowniczego P. Feddera, jako cerkiew Lejbgwardii Ułańskiego Pułku Jego Wysokości, pod wezwaniem błogosławionego Martyniana. W okresie międzywojennym, po odzyskaniu niepodległości świątynia służyła 1. Pułkowi Szwoleżerów Józefa Piłsudskiego, po 1945 r. przekazana Kościołowi Polskokatolickiemu."

Niestety, takich słów poszukiwacz wiedzy o dziejach Warszawy nie znajdzie w książkach opisujących stołeczne zabytki. W każdej z uznanych pozycji, takich jak "Pod berłem Romanowów" Piotra Paszkiewicza, "Zabytkowe Kościoły Warszawy" Renaty Popkowicz-Tajchert, "Cerkiew w krainie kościołów" Henryka Sienkiewicza czy "Encyklopedia dla Warszawy", historia świątyni zaczyna się w 1867 roku, sama zaś cerkiew, według tych publikacji, nosiła imię Olgi. Jedynie w przetłumaczonej z języka rosyjskiego książce Kiryła Sokołowa "Rosyjska Warszawa" z 2006 roku (pierwsze wydanie ukazało się w Moskwie cztery lata wcześniej), bazującej na publikacjach rosyjskich, czytelnik odnajdzie potwierdzenie tych słów. I zada sobie pytanie: to w końcu jak to było? Spróbujmy więc odtworzyć prawdziwą historię tej świątyni.

Po śmierci króla Stanisława Augusta, Łazienki stały się własnością księcia Józefa Poniatowskiego, który w testamencie zapisał je swojej siostrze, Marii Teresie Tyszkiewiczowej. Ta zaś w 1817 roku sprzedała je Aleksandrowi I – carowi i zarazem królowi Królestwa Polskiego. Wkrótce na terenach przylegających do parku od wschodu zostały wzniesione koszary dla wojsk strzegących rezydencji cara na Pałacu na Wyspie i Belwederu – siedziby wielkiego księcia Konstantego. Dzięki szczegłowym planikom dołączonym do taryfy sporządzonej w 1852 roku przez H. Świątkowskiego, możemy zdać sobie sprawę z rozmiaru tego obiektu. Dzieliła się on na trzy zespoły: koszary kirasjerskie (pomiędzy kanałem na osi Zamku Ujazdowskiego a dzisiejsze ul. Łazienkowską), ułańskie (między kanałem a ul. Szwoleżerów) i huzarskie (pomiędzy obecną ul. 29 listopada a ul. Podchorążych). W koszarach ułańskich stacjonował Ułański Pułk Lejbgwardii Jego Wysokości, w huzarskich – Grodzieński Huzarski Pułk Lejbgwardii. Oba miały swoje cerkwie „podróżne” (ułańska z 1817 roku i huzarska z roku 1824), które towarzyszyły oddziałom m.in. podczas wojny z Turcją w latach 1877-78. Było to jednak rozwiązanie, które nie zaspakajało duchowych potrzeb żołnierzy, dlatego też w 1867 roku zbudowano cerkiew stałą, znajdującą się w jednym z budynków na terenie koszar huzarskich. Nowa świątynia – pod wezwaniem św. Olgi – była obiektem wspólnym dla obydwu pułków: ułańskiego i huzarskiego.

Jej projektantem (według S. Łozy) był Teodor Witkowski. W Kalendarzu na koniec wieku, wydanym w 1899 roku, znajdujemy ją pod nazwą: cerkiew św. Olgi przy Grodzieńskim Huzarskim i Ułańskim Pułkach.

W latach 90. XIX wieku przeprowadzono reorganizacją wojsk armii carskiej, co pociągało za sobą przebudowę koszar (większość drewnianych budynków zastąpiono murowanymi). Przy większych zespołach koszarowych powstały reprezentacyjne cerkwie, podobne do wzniesionej już w 1835 roku świątyni na terenie Cytadeli. W roku 1902 położono kamień węgielny pod budowę cerkwi pod wezwaniem św. Olgi (…).

Prace nad budową świątyni dla huzarów musiały postępować bardzo szybko, bo już w marcu 1903 roku ułani przenieśli swoją cerkiew do budynku koszar należących do władz wojsk inżynieryjnych. W tym samym czasie rozpoczęła się budowa reprezentacyjnej cerkwi dla pułku ułanów, zaprojektowanej przez Leontija Benoit, nadwornego architekta cesarza rosyjskiego, autora budowanego w tym samym czasie soboru na pl. Saskim i twórcy wybudowanego kilka lat później Banku Państwa przy ulicy Bielańskiej. Cerkiew zlokalizowano na rogu Agrykoli Dolnej (obecnie Szwoleżerów) i ul. Czerniakowskiej, została poświęcona w listopadzie 1906 roku. Powierzono ją w opiekę błogosławionemu Martynianowi. Nie był to przypadek – święto patrona przypadające 13 lutego, było zarazem świętem pułku, na pamiątkę udziału w bitwie pod Olszynką Grochowską, stoczonej 13 lutego 1831 roku (według kalendarza juliańskiego).

W wydanej w 1913 roku w Piatigorsku monografii rosyjskich świątyń wojskowych czytamy: Cerkiew swoja architekturą przypomina dawne drewniane cerkwie nowogrodzkie i składa się z wysokiej centralnej części na planie krzyża, z typowymi nowogrodzkimi frontami. Zachodnia część krzyża w dolnej części służy za wejście główne, a w górnej za chór; we wschodniej częci znajduje się ołtarz, otoczony pół okrągłą absydą z pięcioma oknami.

W sierpniu 1915 roku Rosjanie opuścili Warszawę, pozostawiając po sobie wiele cerkwi, zarówno wolno stojących, jak i domowych. Niespełna cztery lata później magistrat powołał komisję kwalifikacyjną, mającą określić dalsze losy prorosyjskich świątyń. Do raportu przedstawionego w sierpniu 1919 roku jej członkowie dołączyli obszerny protokół ze swojej pracy. W jednym z punktów zalecano:
Należy drogą opracowań rysunkowych , ewentualnie za pomocą konkursów wyjaśnić sprawę:
1) byłego soboru na pl. Saskim,
2) cerkwi przy ulicy Agrykola w koszarach b. pułku ułanów rosyjskich,
3) cerkwi przy ulicy Huzarskiej w koszarach b. pułku rosyjskich huzarów grodzieńskich.

Sprawa cerkwi przy ul. Agrykola wymaga szczegółowego rozpatrzenia. Wzniesiona w stylu romańsko-bizantyjskim, z bardzo pięknym ugrupowaniem brył, starannie opracowana i wykończona, pod dokonaniu niewielkich przeróbek mogła by służyć za kościół w tej dzielnicy miasta. I tak też się stało – świątynia, po dokonaniu niewielkiej przebudowy (likwidacja kopuły), stała się kościołem garnizonowym 1. Pułku Szwoleżerów Józefa Piłsudskiego. Cerkiew św. Olgi w pułku huzarów, podobnie jak i sobór na placu Saskim, została rozebrana w okresie międzywojennym. Po 1945 roku kościół garnizonowy szwoleżerów stał się własnością Kościoła Polskokatolickiego – obecnie pełni funkcję jego katedry (pod wezwaniem św. Ducha).

Opracowano na podstawie: Ryszard Mączewski, Święta Olga czy błogosławiony Martynian? [z: "Stolica", 12/2189/2007, s. 36-37].

Wygenerowano w sekund: 0.01 - 11 zapytań MySQL 383,678 unikalnych wizyt